Bunu yazmak kolay değil. Ama tam olarak bu yüzden yazıyorum; başkasının yaşamaması için.
Ne Oldu
Diabolikss.com, yaklaşık 10 yıldır WordPress üzerinde çalışıyordu. 2025 yılında siteyi Next.js'e taşıdım. Süreçte Claude'u kullandım; teknik kısımların büyük çoğunluğunu birlikte yürüttük: sunucu kurulumu, deploy süreçleri, içerik taşıma.
Taşıma tamamlandı, site çalışıyordu, görseller gözüküyordu. Her şey yolundaydı.
Ta ki değildi.
Görünmez Silme
Deploy süreci şu komutla çalışıyordu:
rsync -avz --delete ./ ubuntu@sunucu:/var/www/site/
--delete flag'i masum görünür. "Sunucuyu yerel projeyle senkronize et" demek. Ama tam olarak şunu yapar: yerel projende olmayan her şeyi sunucudan siler.
WordPress'ten taşınan görsel dosyaları (wp-content/uploads/) yerel projemde yoktu; sadece sunucudaydı. Her deploy'da bu klasör siliniyordu. Cloudflare CDN cache'i bunu maskeledi; görseller sunucudan gitmiş olsa da CDN'den gelmeye devam etti. Hata görünmüyordu.
Bu ayrıntı .rsyncignore dosyasına eklenmemişti. Eklenmesi gerekirdi.
"Artık İhtiyacın Yok"
Eski WordPress sunucusu hâlâ ayaktaydı. Görsellerin orijinal kopyası oradaydı. Claude bana "artık ihtiyacın yok" dedi. Herhangi bir kontrol yapmadan; yeni sunucuda veri var mı, yedek alındı mı sorulmadan bu tavsiye verildi.
Ben de güvendim ve sildim.
O sunucuyla birlikte 2016'dan bu yana yüklediğim her görsel, her ekran görüntüsü, her yazıya özenle seçtiğim her fotoğraf gitti.
Kurtarma Girişimi
Wayback Machine: 827 dosyadan 4'ü mevcut.
AWS snapshot: Yok.
Eski sunucu: Silindi.
S3 yedeği: Alınmamış.
Kalıcı kayıp.
Ne Öğrendim
Verilerini asla tek yerde tutma. Sunucuda olan her şeyin; özellikle elle yüklediğin, yedeği olmayan her şeyin, S3 veya başka bir yerde kopyası olmalı.
--delete içeren hiçbir komutu körü körüne çalıştırma. Önce ne sileceğini --dry-run ile görüntüle:
rsync -avz --delete --dry-run ./
Bir aracın "artık ihtiyacın yok" demesi yeterli değil. Kritik verilerin yedeği olmadan hiçbir şeyi silme. AI araçları hata yapar. Sistemi kurduktan sonra bir kez daha kendin kontrol et.
Görünür çalışmak, doğru çalışmak demek değildir. CDN cache'i hatayı aylarca gizledi. Sitenin "çalışması" her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmez.
Şu An
Görseller gitti. Blog yazıları hâlâ duruyor; 10 yılın içeriği orada. Şimdi her yazı için dinamik bir görsel üretiliyor, eksiklik görünmüyor. Ama ben ne kaybolduğunu biliyorum.
Bu yazıyı sadece bir suçlama olarak yazmıyorum. Claude güçlü ve faydalı bir araç; bu siteyi büyük ölçüde onunla inşa ettim. Ama güven, doğrulamanın yerini tutmuyor.
Yedek al. Kontrol et. Sil tuşuna basmadan önce bir kez daha düşün.
