NUMA (Non-Uniform Memory Access), birden fazla CPU soketine sahip sunucularda, her soketin kendi "yerel" belleğine daha hızlı, diğer soketin belleğine ise daha yavaş eriştiği bir donanım mimarisidir.
Neden Bu Mimari Kullanılır?
Tek bir bellek denetleyicisinin tüm CPU'lara hizmet verdiği eski mimarilerde (UMA), CPU sayısı arttıkça bellek denetleyicisi darboğaz haline gelirdi. NUMA, her CPU soketine kendi bellek denetleyicisini ve yerel belleğini vererek bu darboğazı çözer, ama bunun bedeli "uzak" bellek erişiminin daha yavaş olmasıdır.
NUMA Node Nedir?
Her CPU soketi + ona bağlı yerel bellek, bir "NUMA node" oluşturur. İki soketli bir sunucu genelde 2 NUMA node'a sahiptir. Bir işlem, kendi NUMA node'undaki belleğe eriştiğinde en hızlı performansı alır; başka bir node'daki belleğe erişmek gerektiğinde (remote access) gecikme artar.
Sanallaştırmada Neden Önemli?
Bir sanal makineye, tek bir NUMA node'unun sınırlarını aşan miktarda vCPU veya RAM atanırsa, VM'in bir kısmı yerel belleğe, bir kısmı uzak belleğe erişmek zorunda kalır. Bu, "NUMA sınırını aşma" (NUMA span) olarak bilinir ve performansı ölçülebilir şekilde düşürebilir.
| Durum | Etki |
|---|
| VM, tek NUMA node sınırları içinde | En iyi performans, tüm bellek erişimi yerel |
| VM, birden fazla NUMA node'a yayılıyor | Bir kısım bellek erişimi uzak (yavaş), performans kaybı |
Pratik Öneri
Kritik performans gerektiren VM'ler boyutlandırılırken (vCPU/RAM ataması), fiziksel host'un NUMA node başına kaç çekirdek ve ne kadar RAM sunduğu bilinmeli ve mümkünse VM bu sınırlar içinde kalacak şekilde boyutlandırılmalıdır. Modern hypervisor'lar (vSphere, AHV) bu optimizasyonu genelde otomatik yapar ama çok büyük VM'lerde manuel doğrulama önerilir.
Özet
NUMA, çok soketli sunucularda bellek erişim hızının CPU'ya olan mesafeye göre değiştiği bir mimaridir. Sanallaştırmada VM boyutlandırması NUMA sınırlarını göz ardı ederse, ölçülebilir performans kaybı yaşanabilir.
